Dosya

Yerli Futbolcu Teşvik Düzenlemesi

Untitled design (4)
Posted: 11 Ağustos 2015, 10:08   /   by   /   comments (1)

5 Ocak 2015 tarihinde TFF, bu sezondan itibaren geçerli olacak yabancı kuralını duyurdu. Bu kural önce Onside ardından TANDEM ekibinin de temellerini attı. Ekibimiz, büyük özveri göstererek; gece gündüz demeden, tatil mesai ayırt etmeden çalışarak bu büyük datayı oluşturdu.

Böyle bir işe girişmemizin nedeni açıktı.

Senelerdir yaygarası yapılan yabancı sayısı ve altyapı eksikliğinin çözümü ile ilgili ilk adım atılmıştı. 18 kulübün de onayının alındığı, Türkiye Futbol Direktörü Fatih Terim’in yaklaşık 1 yıldır üzerinde çalıştığı bu kuralı biz iki bölüm olarak gördük. İlki yabancı sayısı, ikincisi yerli oyuncu teşviği… Yabancı sayısına neredeyse hepimiz olumlu yaklaşırken, yerli oyuncu teşviği için getirilen sistem hakkında ise aklımızda bir soru oluştu; acaba bu kural yerli oyuncuyu gerçekten teşvik edecek miydi? İşte biz bu çalışmayı bunu görebilmek için yaptık.

Birazdan yorumlarını, çözümlemelerini, değerlendirmelerini okuyacağınız-izleyeceğiniz ve kendini yorumlarınızı katacağınız çalışmamızın odak noktası yerli teşvik sistemi. "Bu sistem gerçekten yerli oyuncu oynatmayı teşvik eder mi?", "Bunun için belirtilen ücretler yeterli olur mu?" gibi soruların temelinde 34 hafta boyunca 18 takımın çıkardığı 11 ve 18 kişilik kadroları inceledik. Kural gereği belirtilen puanlar ile gerekli muhasebeleri yaptık ve ortaya iyi kötü bir sonuç çıkardık.

Biz bu kural için çalışmalara başladığımız zaman maksimum yabancı kaydı yapıldığı taktirde federasyona ödenecek ücret 6.000.000 TL olarak belirlendi. Yakın zamanda yapılan değişiklik ile bu ücret %25 azaltılarak, 14 yabancı için 4.500.000 TL olarak güncellendi. Biz bu güncellemeye göre çalışmamızı yenilemek yerine ilk hali olarak bırakmayı tercih ettik. Bunun sonucunda; ekibimizin belirlenen ilk hali ile elde ettiği rakamları kıyaslama açısından daha değerli bulduk. Kuralın ilk hali üzerinden yapılan değişiklikler, bu kurala olumlu mu yoksa olumsuz mu yansıyacak bunu sizlerin takdirine bırakıyoruz.

Yeni Düzenleme Ne Söylüyor?

United StatesFranceCanadaUnited KingdomSouth-page-001-min

Yeni düzenleme sadece yabancı sayısını düzenliyor  LET S PLAY ON!-page-001gibi gözükse de yerli oyuncular için incelenmesi gereken çok sayıda detay içeriyor. Soldaki infografikte gördüğünüz gibi A takım ve ilk 18'de bulunan yerli oyuncular için belirli koşullar mevcut. Yeni sezonda takımlar kadrolarında maksimum 28 oyuncu bulundurabilecek ve bunlardan minimum 14 tanesi yerli olmak zorunda. İlk 18'de ise bu rakam yedi. Düzenlemenin getirdiği yeniliklerden bir tanesi de yerli oyuncu tanımını değiştirmesi. Yeni sezondan itibaren yurtdışında yetişmiş Türk kökenli futbolcular yerli statüsünde oynayamayacak. Altyapı kariyerinin en az üç yılını Türkiye'de geçirmiş oyuncular yerli olarak kabul edilecek. Bunun dışında başka küçük detaylar da mevcut. Örneğin A takım listesinde bulunacak 14 yerli oyuncunun minimum iki tanesi altyapı kariyerinin en az üç yılını mevcut kulüpte geçirmiş olmalı. Bir diğer nokta ise yine 14 yerli oyuncudan minimum dördünün altyapı kariyerinin en az üç yılını Türkiye'de bir kulüpte geçirmesi esas alınmış olması. İlk 18'de bulunması gereken yedi oyuncudan en az birinin yerli kaleci olması ve ilk sene için en az birinin de 21 yaş altı oyuncu olması kararlaştırılmış.

***

Yeni düzenlemenin içinde belki de en dikkat çekici bölüm, yerli oyuncu oynatan kulüplere belirli oranlarda teşvik verilmesini öngören yerli oyuncu teşvik sistemi. Kulüpler yeni düzenleme ile sözleşme imzaladıkları yabancı oyuncu sayısına göre TFF tarafından oluşturulan teşvik fonuna belirli miktarda harç yatırmak zorundalar.  Sağdaki infografikte hem fon için yatırılması gereken ücretleri hem de yerli oyuncu teşvik sisteminde kulüplere geri ödemenin nasıl hesaplanacağı ile ilgili temel katsayıları görebilirsiniz. Teşvik oranını artıran önemli unsurlardan birisi 21 yaş altı oyunculara şans vermek . Zira maç hareketliliğinde yer alan her 21 yaş altı oyuncunun getireceği puan 2 ile çarpılıyor. Puanlamanın bir diğer detayı ise şu: eğer bir takımın haftalık aldığı puan 75-124 arasında ise o takıma sistem ekstra 75 puan veriyor, eğer haftalık puan 124'ten fazla ise sistem takımın mevcut puanına 100 puan ekstra veriyor.

TANDEM olarak biz, bu çalışmanın çıkış noktası olan "Bu sistem gerçekten yerli oyunculara teşvik sağlar mı?" sorusunun altını doldurmaya çalıştık. Bunun için ise geçtiğimiz yıl oynanan bütün maçların kadrolarını inceleyerek yeni sistem doğrultusunda hangi takım kaç puan alır ve sonuç olarak ne kadar teşvik alırın similasyonunu ortaya koyduk. Açıkçası ortaya son derece ilginç rakamlar çıktı. Gelin şimdi detaylara bakalım.

Teşvik Sistemi Geçtiğimiz Sezon Uygulansa Hangi Takım Ne Kadar Kazanırdı?

Spor Toto Süper Lig'de geçtiğimiz sezon her takımı ayrı ayrı inceledik. Oynadıkları maçlardaki kadrolarını tek tek analiz ederek yukarıdaki puanlama sistemini bu kadrolara uyguladık. Elde ettiğimiz verilere göre teşvik sistemi geçtiğimiz sezon uygunlasaydı en çok teşviği sırasıyla Gençlerbirliği, Bursaspor ve Trabzonspor alacaktı.

en çok

Yeni sistemin 21 yaş altı yerli oyunculara verdiği önemi vurgulamıştık. Gençlerbirliği geçtiğimiz sezon Ahmet Çalık, Uğur Çiftçi, Berat Tosun ve İrfan Kahveci gibi genç oyunculara ciddi süreler verdi. Bu tercih de Gençlerbirliği'nin en üstte olmasının temel faktörü.

İkinci sırada olmasına rağmen genç oyuncuları ile en fazla dikkat çeken kulüp Bursaspor'du geçtiğimiz sezon. Keza sezon sonunda Enes Ünal Manchester City'e transfer olurken, Ozan Tufan'ın da yüksek bir bonservis bedeli ile kulüpten ayrılması bugünlerde gündemde.

Trabzonspor'un listede olmasının nedeni ise yukarıdaki örneklerin aksine genç oyuncuları değil. Karadeniz ekibi kadrosunda bulundurduğu çok sayıda yerli oyuncu sayesinde üçüncü sırada.

Geçtiğimiz sezon uygulanan 5+3 sisteminde takımlar kadrolarında çok fazla hareketlilik şansı bulamamış ve birbirine benzer kadro yapıları ile mücadele etmişlerdi. Bu nedenle kulüpler arasındaki teşvik miktarları birbirinden çok farklı seviyelerde değildi. Ancak similasyonumuz bu durumda bile bize bazı ipuçları veriyor. Değerlendirmek için geçtiğimiz sezon en az hangi takımlar teşvik almış ona bakalım. Geçtiğimiz sezon en az teşvik alan takımlar sırasıyla, Mersin İdmanyurdu, Galatasaray ve Fenerbahçe.

en azÜç takımda benzer yabancı sayıları ile mücadele etmelerine rağmen teşvik sisteminden en az faydalanan kulüpler oldu. Mersin idmanyurdu'nun altyapı konusunda ciddi sorunları olduğunu biliyoruz. Bu nedenle as kadrolarını genç oyuncularla destekleyemediler.

Galatasaray ise geçtiğimiz sezon kullanabileceği maksimum yabancıyı kullanarak ve kadrosunda genç oyunculara çok az yer vererek bu tablonun oluşmasında etkili oldu.

Geçtiğimiz sezon yaşlanmış kadro Fenerbahçe için büyük problemdi. Bu tablo da o problemi destekliyor. Sarı lacivertli kulüp takımı sezon içerisinde gençleştirecek bir formül bulma yoluna gitmedi ve genç oyunculara hiç şans vermedi. 21 yaş altında süre alan hiç bir oyuncu olmadı Fenerbahçe adına geçtiğimiz sezon.

Yukarıda belirttiğimiz üzere, kulüplere verilecek teşviğin kaynağı yine kulüplerden alınacak ücretlerden karşılanacak. Kulüpler sözleşme imzaladığı yabancı oyuncu sayısı kadar TFF'ye harç yatırmak zorunda. Peki kulüplerin yatırdığı miktarla, teşvik fonundan aldığı rakamları karşılaştırırsak nasıl bir sonuç ortaya çıkar? Sonuç son derece ilginç. İşte en çok teşvik alması gereken üç kulübün, teşvik fonuna yatırması gereken miktarlar ve aldıkları teşvik ile farkları.Untitled design-page-001

Ortaya koyduğumuz çalışmanın en önemli sonucu bu noktada açığa çıkıyor. Ligin en çok genç/genç yerlisini oynatan üç kulübün sene sonunda karşılaştığı tablo: geçtiğimiz sezon similasyonunda yabancı oyuncuları için ödedikleri harç ve yerli oyuncular için aldıkları teşvik miktarı. Kulüplerin bütçesini göz önüne aldığımızda bu rakamlar son derece yetersiz. Ne bir teşvik oluşturmak için ne de yerli oyuncu konusunda mesafe katetmek için.

Teşvik Miktarları Son Derece Düşük 

"Bu kural geçen sene uygulansa ne olurdu?" sorusuna cevaben hazırladığımız çalışmadan da anlaşılıyor ki, bu gelirler kulüpler için dişe dokunur bir kar yaratmaktan uzak kalıyor. Elbette geçtiğimiz sezon yabancı sayısının sınırlı olması, bu sene bu sayının 14'e çıkması, havuzda biriken parayı arttıracak bir faktör ve önceki senenin sonuçları yanıltıcı olabilir. Bu sebeple iki farklı projeksiyon daha hazırladık. İlk projeksiyonda geçtiğimiz sene tüm takımların sezon boyunca topladıkları kadro puanlarını baz alarak bir ortalama puana ulaştık (168,83). Sonrasında bütün takımların (18) yabancı haklarını sonuna kadar kullandıklarını düşünerek, kulüp başına havuza 6 milyon TL aktardık. Böylece havuzda biriken meblağ 108 milyon TL oldu. Kulüplere kadro puanı çerçevesinde dağıtılan rakam, yani 81 milyon TL'ye tekabül ediyor. O halde bu farazi senaryoda, sezon boyunca geçen senenin ortalaması 168,83 kadro puanını tutturan bir takım ne kadar gelir elde eder? Cevap: 4.504.852 TL
 
Bu rakamın Süper Lig kulüplerini yerli oyuncuya yönlendirecek seviyede olmadığını rahatlıkla söyleyebiliriz. Zira bu geliri elde eden kulübün de sezon başında 14 yabancı alarak havuza 6 Milyon TL aktardığını düşünürsek, kulüp ziyadesiyle yerli oynatmasına rağmen 1,5 milyon TL zarar ediyor. Bunun yanına bir de olabilecek en iyi, ütopik senaryoyu eklemek istedik. Bir kulüp düşünün. Federasyonun bu yeni kuralını son derece ciddiye alarak, bütün stratejisini bu sistemden maksimum gelir elde etmek üzerine kursun. Bu strateji çerçevesinde bahsettiğimiz kulüp hiçbir yabancı oyuncuyla sözleşme imzalamasın. Sezon boyunca da ulaşılabilecek en yüksek kadro puanlarından birini ortalama olarak yakalasın (250 -geçtiğimiz sezonun en yüksek kadro puanı). Bu durumda kulübün sezon sonunda kasasına girecek meblağ 5.805.859 TL. Yuvarlarsak, 6 milyon TL. Bir kulüp bütün sportif başarı hedeflerini riske atar, yabancı oyuncu almaz, sezonun tamamını çoğunluğu 21 yaş altı yerli oyuncularla geçirirse, kasasına kar olarak girecek meblağ 6 milyon TL. Bize göre Süper Lig'de 6 milyon TL için böyle bir riski göze alacak yönetim, başkan veya teknik direktör bulunmuyor.
 
Document-page-001 (1)
En hayalperest ve iyimser haliyle bile 6 milyon TL gelir getirmesi beklenen bir sistemin kulüplerimizi yerli oyuncuya teşvik etmesini beklemek görünen tabloda pek de ikna edici değil . Elbette sonuçları önümüzdeki aylarda göreceğiz, fakat şunu kesin olarak söyleyebiliriz: Geçtiğimiz günlerde federasyonun yabancı oyuncu için havuza aktarılacak ücretlerde indirime gitmesi, bu sistem tanıtılırken yapılan "Bu bir yerli teşvikidir." açıklamalarına tamamen zıt bir karardır. Eski haliyle bile havuzda toplanabilecek en yüksek ücret ve bunun kulüplere kalan bölümü yeterli teşviği yaratmakta yetersiz kalırken, bu meblağı daha da aşağıya çekmek kulüplerin "kadro puanı", "yerli / yerli 21 yaş altı" oyuncu kullanımı gibi konulara daha az önem vermelerine de sebep olacaktır. Ayrıca ücretleri aşağı çekmek, kulüplerin yabancı oyuncu almasını da kolaylaştırmak anlamına geliyor ki, bunun da yerli oyuncu kullanımını teşvik ettiğini söyleyemeyiz.
 
artıları (1)-page-001
 
Sayın Önder Özen'le dosyayı, projeksiyonlarımızı ve yeni kuralı değerlendirirken kullandığı bir cümle son derece önemlidir: "Yerli oyuncuyu teşvik edecekseniz, bu teşvik kime yönelik olur? Şu an kullanan takımı teşvik etmezsiniz, kullanmayanları teşvik etmek istersiniz. O halde esas hedef 'büyükler' olmalıdır. Bu kuralın büyükleri yerli kullanımına yönlendirdiğini söyleyebilir miyiz? Hayır."
 
Peki Çözüm Nedir?
 
Federasyonun kağıt üzerinde yerli oyuncu kullanımını arttırabilecek bu sistemini işler hale getirmesinin yolu yabancı oyuncular için ödenecek ve havuzda toplanacak "ceza" ücretlerini arttırmasından geçiyor. Bu meblağı arttırmak kulüplerin sistemden elde edecekleri kar oranını yükseltmese de (puan sistemindeki sıkıntılar ve mekanikten dolayı) en azından yabancı oyuncuların getireceği ekstra külfet sebebiyle kulüpleri yerliye yönlendirebilir. Maalesef federasyon yeterli teşvik yaratamayan bir sistemi, yabancı için ödenecek ücretleri aşağı çekerek daha da etkisiz hale getirmiş gibi gözüküyor. Bir diğer çözüm de sistemin takımlara kadro puanı kazandıran mekaniklerini yeniden ele almaktan geçiyor.
Mevcut sistemde bir karşılaşmada 75 kadro puanını yakalayan takımlar ekstradan 75 puanla ödüllendiriliyor; yani toplamda 150 puan alıyorlar. Aynı şekilde 125 puan toplayan kulüplere de 100 puan ekstradan yazılıyor ve toplamda 225 puana ulaşıyorlar. Geçtiğimiz sezon 75 puan barajının çok büyük bir yüzdeyle geçildiğini görüyoruz. Elbette bu durum sınırlı yabancı kullanımı gerektiren kuraldan kaynaklanıyordu. Yani sahaya maksimum 5 yabancı oyuncuyla çıkan takımlar, özellikle de kalecileri yerliyse 75 puan barajını rahatlıkla geçtiler. 75 Puan barajının altında kalan takımların kadro puanı üzerinden o hafta elde edecekleri gelirin bir hayli düşeceğini düşünürsek, kuralı hazırlayan profesyonellerin hedefinin de takımların sahaya maksimum 5-6 yabancıyla çıkmalarını öngören bir sistem yaratmak olduğunu söyleyebiliriz. Fakat 75 puan mevcut düzende yakalanması çok da zor bir puan olarak gözükmüyor. Örneğin geçtiğimiz sezon Galatasaray'ın tam olarak 75 puanı yakaladığı haftalardan birinde, sahaya biri kaleci olmak üzere 5 yabancıyla çıktığını, sonradan girenler arasında da bir yabancı oyuncu olduğunu ve oyuna ne ilk 11'de ne de kenardan hiçbir 21 yaş altı oyuncunun dahil edilmediğini görüyoruz. Takımlar böyle bir kadro yapısıyla bile 75 puan sınırını yakalayarak ekstra bir 75 puan daha kazanabildikleri sürece yerli oyuncuyu teşvik etmek kolay olmayacaktır. Bu sezon çok sayıda yeni yabancı oyuncu transferi yapan Fenerbahçe haricinde bu 75 puan barajını yakalamakta zorlanacak takım sayısında büyük bir artış olmayacaktır. Oysa kulüpler arasında bir fark yaratmak, yerli oynatanları gerçek anlamda ödüllendirmek, yerli oynatmayandan alarak, yerli kullanana kazanç sağlamak için sistemin zorlaştırılması veya yerli oyuncu üzerinden kazanılan puanların artması gerekir. Oynatılan her yerli oyuncu için öngörülen birim puan artarsa, ilk 11'inde 3-4 yerli kullanan ve 6-7 yerli kullanan takımlar arasındaki puan farkı açılır, bu da yerli oynatan takımların daha fazla gelir elde etmesini sağlar. Bu yüzden sistemin mekaniklerinin gözden geçirilmesi gerekiyor. Sistem mekanikleri gözden geçirilir, yerli oyuncu için öngörülen puan değeri yukarı çekilir, yabancı oyuncu için federasyona ödenecek meblağ arttırılırsa sistemin ülke futbolu üzerindeki etkisi ve faydaları da artacaktır.
 
 artıları-page-001
 
 
Futbol Yorumcuları Ne Düşünüyor?
 
TANDEM olarak içimize kapanıp gerçekleştirdiğimiz bu çalışmayı bir de ülkede futbolu en iyi bilenlere soralım dedik. Elimizdeki verileri onlarla paylaşarak, merak ettiklerimizi sorduk. Görsellere tıklayarak söyleşileri izleyebilirsiniz.
 
Document-page-004Document-page-003Document-page-001Document-page-002

 

 

 

 

 

 

Bizi kırmayıp vakitlerini ayıran ve görüşlerini paylaşan Önder Özen, Cüneyt Kaşeler, Taner Karaman ve Uğur Karakullukçu'ya sonsuz teşekkürler. 

Son Olarak

Gerek verileri toplarken gerek üstüne konuşurken gerekse yorumcularla tartışırken aklımızda bazı sorular belirdi. Dosyamızın sonuna cevaplarını merak ettiğimiz soruları ekliyoruz.

1. TFF teşvik sisteminindeki katsayıları hangi standartlara göre belirledi?

2. Teşvik sisteminin takımlardan beklediği yerli oyuncu sayısı kaçtır?

3. 21 yaş altı oyuncu sayısı konusunda ilerleyen yıllarda planlanan artış konusunda tutarlı olunabilecek mi?

4. Mevcut sistemde teşvik fonunda biriken miktar teşvik oluşturmak için yetersizken önümüzdeki sezon neden indirim planlanmaktadır?

Sorularımızın muhataplarına ulaşmasını ve cevaplarının kamuoyu ile paylaşılmasını heyecanla bekliyoruz.


Bu çalışma tandemdergi.com ekibi tarafından elde edilen veriler sonucu TFF'nin 5 Ocak'ta açıkladığı Oyuncu Uygunluğu Statüsü'ne göre oluşturulmuştur. TFF tarafından geçtiğimiz günlerde açıklanan küçük değişiklikler göz önüne alınmamıştır. 

Tüm veriler, incelemek isteyen kişilerle paylaşılacaktır.

 

Comments (1)

write a comment

Comment
Name E-mail Website